آزمون‌های ناپارامتری آمار استنباطی

در پژوهشهایی که در سطح مقیاسهای اسمی ‌و رتبه‌ای اجرا می‌شوند، باید از آزمون‌های ناپارامتریک برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده شود. آزمون‌های زیادی برای این امر وجود دارد که براساس نوع تحلیل (نیکویی برازش ، همسویی دو نمونه مستقل ، همسویی دو نمونه وابسته ، همسویی K نمونه مستقل و همسویی K نمونه وابسته) و مقیاس اندازه گیری می‌توان دست به انتخاب زد. از آزمون‌های مورد استفاده برای پژوهشها در سطح اسمی‌ می‌توان به آزمون X2 ، آزمون تغییر مک نمار ، آزمون دقیق فیشر و آزمون کاکرن اشاره کرد. از آزمونهای مورد استفاده برای پژوهشها در سطح رتبه‌ای می‌توان به دو آزمون کولموگروف - اسمیرونف ، آزمون تقارن توزیع ، آزمون علامت ، آزمون میانه ، آزمون uمان – ویتنی ، آزمون تحلیل واریانس دو عاملی فریدمن و … اشاره کرد.

مباحث مرتبط با عنوان

+ نوشته شده توسط شهلا اقدسی در سه شنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1386 و ساعت 14:45 |
دید کلی 

 موضوع آمار عبارت است از هنر و علم جمع آوری ، تعبیر و تجزیه و تحلیل داده‌ها و استخراج تعمیمهای منطقی در مورد پدیده‌های تحت بررسی و با توجه به مراحل اساسی یک تحقیق علمی ، آشکار است که آمار بطور وسیعی در قلمرو تمام تحقیقات علمی بکار می‌رود.

نقش آمار در مراحل اساسی پژوهش علمی

در مرحله جمع آوری اطلاعات ، آمار راهنمای محقق در انتخاب روشها و وسایل مناسب برای جمع آوری داده‌های اطلاعاتی است. این راهنمایی ، مشتمل است بر تعیین نوع و میزان داده‌ها. بطوری که نتیجه‌های حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها را بتوان با درجه دقت مورد نظر بیان کرد. در زمینه‌هایی از مطالعات که انجام آزمایشها پرخرج است، نوع و مقدار داده‌های لازم برای بدست آوردن نتیجه‌هایی که از میزان اعتبار مطلوب برخوردار باشند، باید به دقت از قبل تعیین شود. در زمینه‌های دیگر نیز ، این امر از لحاظ اعتبار نهایی و موثر بودن نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها ، اهمیت دارد. شاخه‌ای از آمار که با طرح ریزی آزمایشها و گردآوری داده‌ها سروکار دارد، طرح آزمایش یا طرح نمونه گیری نامیده می‌شود.

در مراحل بعد از گردآوری داده‌ها ، نیاز بیشتری به روشهای آماری وجود دارد. دسته‌ای از این روشها برای خلاصه کردن اطلاعات موجود در داده‌ها طرح ریزی می‌شوند تا توجه ما روی ویژگیهای مهم داده‌ها متمرکز گردد و جزئیات غیر ضروری کنار گذاشته شوند. دسته مهمتری از روشها ، در تجزیه و تحلیل داده‌ها ، برای استخراج نکات کلی و استنباطهایی درباره پدیده تحت مطالعه بکار می‌روند. آن دسته از روشهای آماری که با تلخیص و توصیف ویژگیهای برجسته داده‌ها سروکار دارند، در مبحث آمار توصیفی قرار می‌گیرند. برخلاف گذشته ، امروزه آمار توصیفی فقط قسمت کوچکی از حوزه فعالیتهایی است که تحت پوشش موضوع آمار قرار می‌گیرند.

در زمان حاضر ، قسمت عمده موضوع آمار عبارت است از کسب اطلاعات با انجام محاسباتی روی داده‌ها ، و ارزیابی معلومات تازه‌ای که از این اطلاعات بدست می‌آید. این قسمت از قلمرو آمار را آمار استنباطی و روشهای مربوط به آن را استنباط آماری می‌نامند. استفاده از این روشها پایه‌ای برای استدلال بدست می‌دهد تا بتوانیم واقعیات مشاهده شده را بطور منطقی تعبیر نماییم، تعیین کنیم که این واقعیات تا چه حدی مدل مفروضی را تایید یا آن را نقض می‌کنند. و پیشنهادهایی برای اصلاح نظریه موجود ، و یا شاهد طرح ریزی تحقیقات دیگری ارائه دهیم.

نقش آمار در تحقیقات اجتماعی- اقتصادی

در بسیاری از قلمروهای جامعه شناسی ، اقتصاد ، علوم سیاسی ، مطالعاتی در زمینه‌های مربوط به رفاه اقتصادی گروههای قومی گوناگون ، هزینه‌های مصرف کنندگان در سطوح مختلف درآمد و نظرات گوناگون در هنگام وضع یک قانون ، در زمینه‌هایی نظیر اینها انجام می‌گیرد. این مطالعات نوعا بر مبنای داده‌هایی انجام می‌گیرد که از راه مصاحبه یا تماس با نمونه‌ای از افراد بدست می‌آید، که این نمونه بوسیله روشهای آماری از کل جامعه‌ای که قلمرو مطالعه را تشکیل می‌دهد، انتخاب می‌شوند. سپس این داده‌ها مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند و تعبیراتی از موضوع مورد نظر به عمل می‌آید.

نقش آمار در برنامه‌های تربیتی و آموزشی

برنامه‌های تربیتی و آموزشی که برای انواع متقاضیان (از قبیل دانشجویان دانشگاه ، کارگران کارخانه ، گروههای اقلیت ، افراد ناقص‌العضو ، کودکان عقب افتاده) در بسیاری از زمینه‌ها طرح می‌شوند، دائما مورد بررسی ، ارزیابی و اصلاح قرار می‌گیرند تا سودمندی آنها برای جامعه افزایش یابد. برای کسب اطلاع از کارایی برنامه‌های مختلف در مقایسه با یکدیگر ، ضرورت دارد که داده‌هایی درباره موفقیتها یا رشد مهارت افرادی که برنامه در مورد آنها اجرا می‌گردد، گردآوری شود.

نتیجه گیری

قسمتهای مختلف آمار مباحث کاملا مجزایی نیستند که هر یک از آنها برای استفاده در یکی از مراحل تحقیق در نظر گرفته شده باشند، بلکه مجموعه به هم پیوسته‌ای از فعالیتها را تشکیل می‌دهند، بطوری که روشهایی که در یک قسمت بکار می‌روند، ارتباط زیادی با روشهای مورد استفاده در قسمتهای دیگر دارند. برای تصمیم گیری راجع به چگونگی فرآیند و میزان جمع آوری داده‌ها ، باید درکی از روشهای استنباطی که در نظر داریم بکار ببریم. و نیز توانایی استنباط مطلوب ، داشته باشیم.

از طرف دیگر ، روشهای تجزیه و تحلیل داده‌ها و استخراج نتایج ، به شدت به فرآیند مولد داده‌ها بستگی دارند. می‌توان گفت که آمار مجموعه‌ای از مفاهیم و روشهاست که در هر زمینه پژوهش ، برای گردآوری و تعبیر اطلاعات مربوط به آن و انجام نتیجه گیریها ، در شرایطی که عدم حتمیت و تغییر وجود دارد، بکار می‌رود.

مباحث مرتبط با عنوان

+ نوشته شده توسط شهلا اقدسی در سه شنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1386 و ساعت 14:45 |

آزمون t

در نمونه های مستقل ، آزمون t  از تقسیم تفاوت بین میانگین های نمونه بر برآوردی از انحراف معیار توزیع اختلافها ( که به عنوان خطای معیار اختلاف یاstandard error of difference  شناخته می شود)به دست می آید.اگر واریانسهای نمونه دارای مقادیر مشابهی باشد ، معمولاً با برآورد ترکیبی (pooled estimate) واریانس ثابت جامعه کار می شود. اما اگر واریانس ها برابر نباشند از برآورد ترکیبی استفاده نمی شود و یک آزمون با واریانس جداگانه (separate variance) انجام می شود . اگر مقدار t  در هر یک از دمهای توزیع نمونه گیری قرار بگیرد ، فرضیه صفر رد می شود.مقدار دقیق t که جهت معنی دار شدن لازم است به درجه آزادی(degrees of freedom) توزیع بستگی دارد که خود آن به حجم نمونه در مطالعه وابسته است. اما معمولاً اگر قدر مطلق tبرابر یا بزرگتر از 2 باشد، معنی دار است،مگر اینکه حجم نمونه خیلی کوچک باشد.در هر حال باید از نمونه های خیلی کوچک پرهیز نمود ، زیرا آزمون مورد نظر توان لازم جهت رد کردنH0  را نخواهد داشت.(توان یا power یک آزمون آماری احتمال رد کردن H0 است به شرطی که صحیح نباشد.)مدل آزمون t  این فرض را می کند که داده ها از توزیع های نرمال با واریانس برابر به دست آمده اند.شبیه سازی های رایانه ای نشان داده است که حتی اگر این فرضها تا حدودی مخدوش شده باشند کماکان می توان با اطمینان از آزمون t استفاده نمود،یه شرط آنکه حجم نمونه خیلی کم نباشد و دارای مقادیر پرت نبوده وحجم نمونه خیلی کم نباشدو دارای مقادیر پرت نبوده وحجم نمونه ها با هم برابر باشد(یاتقریباً برابر باشد) اگر بررسی اولیه داده ها بیانگر آن باشد که فرضهای مدل آزمون t به شدت مختل است .می توان از آزمونهای جایگزین استفاده نمود که از نوع آزمونهای ناپارامتری است و در منوی Nonparametric Tests  از Analyze وجود دارد.آزمونهای ناپارامتری در باره توزیعهای جامعه و واریانس آن فرض خاصی نمی کنند.رویکرد دیگر (که به همان میزان موجب افت توان نمی شود) خارج کردن مقادیر پرت و به کار بردن آزمون t با مجموعه داده های جدید است.

+ نوشته شده توسط شهلا اقدسی در سه شنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1386 و ساعت 14:33 |

 

ـ مقدمه :

يكي از برنامه هاي راهنمايي و مشاوره در مدرسه، هدايت تحصيلي است. هدايت تحصيلي يك جريان منظم است، كه هدف خاصي را دنبال مي كند و ابتدا و انتهاي مشخصي ندارد. از طريق هدايت تحصيلي به فرد كمك مي شود تا خود را بشناسد، با خصوصيات رشته هاي مختلف و نيازهاي جامعه آشنا گردد، رشته مناسبي را انتخاب كند و بطور موفقيت آميزي در آن رشته تحصيل كند. هدايت تحصيلي از دوره ابتدايي مي تواند پي ريزي گردد، در دوره راهنمايي و دبيرستان استعدادهاي دانش آموز كشف و رشته هاي مختلف تحصيلي شناخته شود تا در نهايت دانش آموز، رشته متناسب با علاقه و استعداد خود را انتخاب كند. راهنمايي شغلي هم هر چند از دوره ابتدايي پي ريزي مي گردد، اما رسماً در پي هدايت تحصيلي ادامه پيدا مي كند.

 

ـ بيان مسئله :

پژوهش حاضر قصد بررسي برنامه هدايت تحصيلي را دارد. ارزشيابي و بررسي هر برنامه اي يكي از اركان لازم براي رشد آن برنامه است. مسئله كلي اين است كه آيا برنامه هدايت تحصيلي موفق بوده است يا نه؟ و آيا به هدف نهايي خود كه همان كمك به دانش آموز براي انتخاب بهينه رشته تحصيلي است، رسيده است يا نه؟

 

ـ اهداف :

هدف اصلي تحقيق حاضرمشخص كردن رابطه پيشرفت تحصيلي با هدايت تحصيلي است. از جمله اهداف فرعي تحقيق ، بررسي هدايت تحصيلي و تبيين اثر بخشي فعاليتهاي مشاوره ، تجزيه هدايت تحصيلي به بخشهاي مختلف و تعيين متغيرهاي مختلف مي باشد

 


ـ فرضيه هاي تحقيق:

هدايت تحصيلي با پيشرفت تحصيلي رابطه دارد ـ بين نمرات راهنمايي مرتبط با رشته انتخابي و پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد ـ بين نمرات دبيرستان مرتبط با رشته انتخابي و پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد ـ بين امتياز نمرات در رشته انتخابي و پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد ـ بين امتياز مشاوره اي در رشته انتخابي و پيشرفت تحصيلي رابطه وجود دارد.

 

ـ جامعه و نمونه :

جامعه مورد مطالعه در اين پژوهش عبارتست از دانش آموزان دختر و پسر سال دوم دبيرستان در سطح اداره كل آموزش و پرورش شهرستانهاي استان تهران . از اين تعداد 500 نفر آزمودني با استفاده از روش نمونه گيري چند مرحله اي انتخاب شده اند.

 

ـ ابزار گرد آوري داده ها :

فرم شماره يك هدايت تحصيلي به اضافه كارنامه تحصيلي ترم سوم دانش آموزان، ابزار اصلي تحقيق حاضر بوده اند.

ـ روش تجزيه و تحليل اطلاعات :

جهت تجزيه و تحليل داده ها از روشهاي توصيفي، فراواني، درصد، ميانگين و واريانس نمرات مختلف و در بخش استنباطي از روش رگرسيون و تحليل واريانس بهره گرفته شده است.

ـ نتيجه گيري و تفسير يافته ها :

با تحليل همبستگي داده ها، تمام فرضيه ها مورد تأييد قرار مي گرفت، يعني پيشرفت تحصيلي به عنوان متغير وابسته با نمرات دوره راهنمايي، نمرات سال اول دبيرستان، امتياز نمرات، امتياز مشاوره اي، تعداد اولويت، رديف اولويت انتخابي، معدل رشته رابطه مثبت و معني دار دارد. اما در تحليل رگرسيون چند متغيره رابطه چند متغير با پيشرفت تحصيلي معني دارد نشد. اين متغيرها عبارتند از: امتياز نمرات، معدل نمرات راهنمايي، و رشته تحصيلي. قوي ترين متغير مستقل در پيش بيني و تبيين پيشرفت تحصيلي، معدل رشته است و ضعيف ترين متغير، جنسيت مي باشد. تحليل واريانس هم نشان داد كه بين دانش آموزان رشته هاي مختلف از لحاظ پيشرفت تحصيلي تفاوت وجود دارد. در اين بين دانش آموزان رياضي و فيزيك  از دانش آموزان سه رشته كار و دانش، فني و حرفه اي و علوم انساني برتر هستند. اما بين رشته هاي علوم انساني، علوم تجربي، و فني و حرفه اي اختلاف معني داري وجود ندارد. لذا دانش آموزان كار و دانش از همه رشته ها ضعيف تر هستند. همچنين تحليل واريانس نشان داد كه رديف اولويت پنجم انتخاب كرده اند، از لحاظ پيشرفت تحصيلي برتر از دانش آموزاني هستند كه رشته خود را از اولويت اول و دوم انتخاب كرده اند.

 

ـ پيشنهادات :

ـ كارآمدي شخصي، خود پنداره، عزت نفس، نگرش والدين و اطلاع رساني و برنامه ريزي شغلي تحصيلي عوامل مهمي هستند كه در فرآيند هدايت تحصيلي بايد مورد توجه قرار گيرند. ـ رابطه تك تك عوامل بررسيهاي مشاوره اي مثل هوش، رغبت، نظر معلم و نظر والدين با هدايت تحصيلي در قالب پروژه هاي مختلف مورد بررسي قرار گيرد. ـ اثر بررسيهاي مشاوره اي از محاسبات مربوط به فرم شماره يك هدايت تحصيلي حذف شود.

 

ـ محدوديتها :

ـ مدارس غيرانتفاعي جزء جامعه آماري نبوده است. ـ تنها امتياز مشاوره ملاك محاسبه قرار گرفته است. بررسيهاي مشاوره اي از 6 عامل تشكيل شده است كه عبارتند از: هوش، رغبت، نظر معلم، نظر دانش آموز، نظر والدين و نظر مشاوره معلوم نيست كداميك از اين عوامل نقش مهمتري در فرآيند هدايت تحصيلي و يا تبيين واريانس پيشرفت تحصيلي دارند. به عبارت ديگر، تك تك اين عوامل بررسي نشده است.

 

ـ كليد واژه ها :

پيشرفت تحصيلي، رغبت، هدايت تحصيلي

+ نوشته شده توسط شهلا اقدسی در دوشنبه بیست و چهارم اردیبهشت 1386 و ساعت 20:36 |

بررسى نگرش مذهبى دانش‌آموزان دختر دبيرستان‌هاى شهر تهران (قسمت اول)

خبرگزاري فارس: هدف از تحقيق مزبور اين بود كه علاوه بر پديده نگرش مذهبى، به بررسى رابطه وضعيت اقتصادى، پايه تحصيلى، ميزان تحصيلات والدين، و الگوهاى مورد ارائه با نگرش مذهبى نيز پرداخته شود.

چكيده

براى انجام اين پژوهش 4 منطقه (در قسمت هاى شمال، جنوب، غرب و شرق) از مناطق 20 گانه آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصيلى 83ـ 82 با استفاده از نمونه گيرى خوشه اى به عنوان نمونه تحقيق انتخاب شدند. از بين مناطق يادشده تعداد 609 دانش آموز دختر در پايه هاى تحصيلى مختلف (اول تا سوم) به پرسشنامه نگرش سنج پاسخ گفتند. هدف از تحقيق مزبور اين بود كه علاوه بر پديده نگرش مذهبى، به بررسى رابطه وضعيت اقتصادى، پايه تحصيلى، ميزان تحصيلات والدين، و الگوهاى مورد ارائه با نگرش مذهبى نيز پرداخته شود.
در بخش شيوه هاى آمارى از آمار توصيفى و استنباطى (T وابسته و تحليل واريانس يك طرفه ANOVA) تجزيه و تحليل استفاده شد. بر اساس نتايج به دست آمده تفاوت معنادارى بين پايه هاى تحصيلى و نگرش مذهبى، وضعيت اقتصادى خانواده و نگرش مذهبى، الگوهاى مورد ارائه، ميزان سواد والدين و دو نوع نگرش ذهنى و عملى مشاهده شد. بدين صورت كه دانش آموزان پايه اول نسبت به پايه هاى دوم و سوم از نگرش مذهبى قوى ترى برخوردار بودند. همچنين خانواده هايى كه از طبقات اقتصادى و اجتماعى پايين جامعه محسوب مى شدند نگرش مذهبى مثبت ترى داشتند; چرا كه دين را به صورت عملى وارد زندگى خود كرده اند، ولى طبقات اقتصادى بالا جز به صورت تشريفاتى با دين سر و كار ندارند و از نگرش مذهبى ضعيف ترى نيز برخوردار مى باشند.
در پايان سعى گرديده با ارائه توصيه هاى كاربردى نقش دين را در زندگى روزمره نوجوانان پر رنگ تر سازيم; زيرا به نظر مى رسيد بخش عمده كاستى ها مربوط به روش آموزش دينى مى باشد كه آنان را در ارائه طريق دچار سردرگمى مى كند و از اين رو، هر روز به ابزارى نو براى حل مشكلات خود متوسل مى شوند.

مقدّمه

كدام فلسفه است كه چرايى زندگى را توضيح مى دهد؟ به تعبير نيچه «هركس چرايى زندگى را يافته است با هر چگونه اى خواهد ساخت.» روشن است كه جز شناخت راهى كه آفريدگار يكتا به انسان ارائه كرده است، همه مشمول نقصان خواهند بود و اين فقط شعار ما نيست و در تحليل بسيارى از روان شناسان مانند ويليام جيمز، اريك فروم و يونگ نيز آمده است; به طور مثال، فروم (1950) در كتاب روان كاوى و دين مى نويسد: «نياز دينى يعنى نياز به يك الگوى جهت گيرى و مرجعى براى اعتقاد و ايمان. هيچ كس را نمى توان يافت كه فاقد اين نياز باشد.»
فروم همانند يونگ در تحليل عوارض ناشى از پيروى از مكاتب غيرخدايى اعتقاد دارد كه جامعه صنعتى غرب، انسان را از فطرت خود دور كرده و پيدايش بسيارى از مشكلات را، كه ساليوان آن ها را مشكلات زندگى مى نامد، ناشى از نپرداختن به دين الهى مى داند.1
نقش الگوها در رشد و انسجام شخصيت انسان انكارناپذير و يكى از ابزارهاى مهم تربيتى است. انسان الگوطلب است، به دنبال الگوها حركت مى كند، مى آموزد، تقليد مى كند و به آن ها دل مى بندد و چگونه بودن خود را رقم مى زند. عناصر انسانى پيرامون او مثل والدين، مربيان، شخصيت هاى هنرى، ورزشى، علمى و فرهنگى مى توانند الگوى فرد در مراحل مختلف زندگى باشند. اين الگوها نقش تربيتى مهمى دارند; زيرا اگر ضعيف و دروغين و يا دچار انحراف باشند نقش تخريبى غيرقابل انكارى را در ساختار روانى و شكل گيرى شخصيت انسان خواهند داشت. از اين رو، الگوهاى سالم، كامل و پويا از نظر تربيتى و اخلاقى اهميتى به سزا در رشد صحيح روانى، رفتارى و شخصيتى انسان دارند.
امروز بيش از هر زمان ديگر نيازمند تفكر و انديشه در باب تأثيرگذارى تقيّدات دينى بر تمامى امور انسانى، به ويژه مسائل عاطفى و روحى، هستيم. بسيارى از انديشمندان و صاحب نظران بر اين باورند كه مذهب تأثير انكارناپذيرى بر سلامت روح و جسم و ديگر ابعاد زندگى بشر دارد.
دستورات اسلام پيرامون بهداشت جسم و روان و ساير امور، كامل ترين فرامين است، به گونه اى كه طبقه بندى رفتار از نظر اسلام متأثر از مفاهيم بهنجار و نابهنجار است و تا زمانى كه سلامت و بهنجارى اعتقادى حاصل نشود، سلامت روانى هم حاصل نمى شود و مى توان گفت كه اين دو به طور اجمال رفتار فرد مقيد و پايبند را نشان مى دهند; يعنى رفتار سالم و بهنجار با تمامى معانى آن.

اهداف تحقيق

مهم ترين هدف اين تحقيق بررسى نگرش مذهبى دانش آموزان دختر دبيرستان هاى شهر تهران و رابطه آن با طبقه اجتماعى، اقتصادى و فرهنگى و نيز الگوهاى مورد ارائه به دانش آموزان مى باشد. به طور خلاصه مى توان گفت كه قصد بر اين است تا رابطه بين نگرش مذهبى و عوامل مؤثر در اين زمينه مورد بررسى قرار گيرد. در همين زمينه اهداف زير مدّنظر مى باشد:

1. بررسى رابطه بين نگرش مذهبى و وضعيت اقتصادى خانواده;
2. بررسى رابطه بين نگرش مذهبى و ميزان تحصيلات والدين;
3. بررسى رابطه بين نگرش مذهبى و پايه هاى تحصيلى دانش آموزان;
4. بررسى رابطه بين نگرش مذهبى و الگوهاى مورد ارائه به دانش آموزان;
5. بررسى رابطه بين نگرش مذهبى به صورت ذهنى و عملى.

فرضيات تحقيق

فرضيات تحقيق عبارتند از:

1. بين نگرش مذهبى به صورت ذهنى و عملى تفاوت وجود دارد.
2. بين ميزان تحصيلات والدين و نگرش مذهبى رابطه وجود دارد.
3. بين نگرش مذهبى و پايه تحصيلى رابطه وجود دارد.
4. بين نگرش مذهبى و الگوهاى مورد ارائه به دانش آموزان از طريق رسانه هاى گروهى رابطه وجود دارد.
5. بين وضعيت اقتصادى خانواده و نگرش مذهبى دانش آموزان رابطه وجود دارد.

پيشينه تحقيق

تغيير در نگرش

نگرش ها دو نقش اصلى دارند. از يك سو، نسبتاً پايدارند; براى مثال، فرديت هر كس و اينكه او در تمامى عمر خويش همان است كه هست ناشى از همين نقش مى باشد.

از سوى ديگر، نگرش ها مى توانند دگرگون شوند، اما دگرگونى آن ها نسبتاً به كندى و از طريق ساز و كارهايى كه قابل بررسى هستند انجام مى گيرد. بدين ترتيب، معلوم مى شود كه چگونه يك فرد در عين آنكه در همه عمرش خود را حفظ مى كند مى تواند دگرگون شده و با وضعيت هاى اجتماعى و شرايط تازه زندگى انطباق حاصل نمايد; او مى تواند در يك موقعيت عقيده اى داشته باشد و در موقعيتى ديگر عقيده اى متفاوت با آن. به عبارتى ديگر، در جامعه اى كه به سرعت در حال تغيير است، افراد بايد خود را با تغيير هماهنگ كنند و ميان نگرش هاى عميق خود و تغييرات سريع جامعه سازش پديد آورند; يعنى نسبت به موقعيتى آگاهى پيدا كرده و آن را بپذيرند.2

نظريه هاى تغيير نگرش

در روان شناسى اجتماعى موضوع تغيير نگرش در چارچوب چهار الگو مورد بحث قرار گرفته است. اين چهار دسته عبارتند از: الگوهاى يادگيرى با جهت گيرى محرك ـ پاسخى، الگوهاى شناختى شامل الگوى قضاوت اجتماعى، الگوهاى هماهنگى شناختى و بالاخره الگوهاى كاركردى كه تا حدودى جنبه بينابين الگوهاى يادگيرى محرك ـ پاسخى و شناختى را مورد توجه قرار داده اند.

مذهب و نوجوانى

در دوران نوجوانى رشد فكرى و عقلى نوجوان افزايش يافته و آگاهى و جهان بينى او نسبتاً وسيع تر مى شود. اصولا توجه نوجوان به مسائل ماوراء طبيعى بيشتر جلب شده و علاقمند مى شود كه از مسائل آن سوى پرده طبيعت آگاهى پيدا كرده و از دنياى معنويات، جهان آخرت و ايده آل هاى اخلاقى باخبر شود. از نظر قلبى و احساسى نيز، تمايل او متوجه زيبايى هاى معنوى مى شود. پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) در اين رابطه مى فرمايند: «به شما درباره نوجوانان به نيكى سفارش مى كنم كه آن ها دلى رقيق تر و قلبى فضيلت پذيرتر دارند.»3
فضيلت دوستى و خيرخواهى نوجوانان گاه دامنه گسترده ترى پيدا مى كند و ميل به اصلاح جهان در آنان افزايش مى يابد. در اين هنگام ايده آل هاى اخلاقى تمام وجود نوجوانان را مسخر مى كند. اگر اين اراده و تمايل اخلاقى در جهت مطلوب هدايت شود زمينه ساز رشد و حركت نوجوان مى گردد.
موريس دبس (M. Debes) روان شناس و مربى معروف فرانسوى مى گويد: در حدود 15 تا 17 سالگى جوانان با نداى تقديس به لرزه درمى آيند و آرزو دارند كه جهان را از نو تشكيل داده و عدالت مطلق را حكمفرا نمايند. به نظر وى سن 16 سالگى سنى است كه معمولا آدمى در آن يا ايمان خود را از دست مى دهد و يا آن را نگاه مى دارد.4
در همين زمينه تحقيقات كوهن (Kohen) و آرنولد (Arnold) نشان داد كه ميزان اعتقادات مذهب در سنين 12 تا 15 سالگى بيشتر است و در سن 18 سالگى كاهش مى يابد. به عقيده اين محققان خانواده و اجتماع در تثبيت اعتقادات مذهبى نقش بسيار مهمى به عهده دارند و نوجوانان به شدت تحت تأثير خصوصيات اخلاقى خانواده، محيط و گروه همسالان قرار مى گيرند. بيابانگرد در اين رابطه پس از بررسى 623 خانواده تهرانى نتيجه اى مانند تحقيقات كوهن و آرنولد به دست آورد. از نتايج اين پژوهش استنباط مى شود كه نوجوانان بيش از جوانان به مذهب علاقه دارند و هر چه طبقه اقتصادى، اجتماعى بالاتر مى رود عقيده مذهبى سست تر مى شود.5
اگر متخصصان بخواهند در بهداشت روانى انسان و سرانجام در كمك به آسايش، آرامش و خوشبختى وى قدمى مثبت بردارند راهى جز يارى گرفتن از دين، در پيش رو ندارند. رشد و پيشرفت علم و تكنولوژى بر وحشت، اضطراب و نگرانى هاى انسان خواهد افزود و بى اعتمادى و بدبينى و ضعف روحى و شخصيت همواره او را در عذاب و شكنجه هاى روانى قرار خواهد داد و بشر روى آرامش و خوشبختى را نخواهد ديد.6
از آن رو كه اساسى ترين مسئله در شخصيت انسان سالم تعهد دينى و مذهبى است، كوئينگ (Koening) معتقد است: ديندارى درونى (قلبى) در هنگام اضطراب و افسردگى به كمك وى مى شتابد.7
داشتن معنا و هدف در زندگى، احساس تعلق داشتن به منبعى والا، اميدوارى به كمك به يارى خداوند در شرايط مشكل زاى زندگى، برخوردارى از حمايت هاى اجتماعى و حمايت روحانى همگى از جمله منابعى هستند كه افراد مذهبى با برخوردارى از آن ها مى توانند در مواجهه با حوادث فشارزاى زندگى آسيب كمترى را متحمل شوند.
به طور كلى، مذهب در تمام عواملى كه مى توانند نقش مؤثرى در استرش داشته باشند از قبيل: ارزيابى موقعيت، ارزيابى شناختى خود فرد، فعاليت هاى مقابله و منابع حمايتى نقش كاهش دهنده دارد.

طرح تحقيق

در كل، طرح تحقيق يك روش توصيفى را دنبال مى كند. ابتدا منظور بررسى نگرش مذهبى مى باشد كه با استفاده از يك روش پيمايشى اين كار صورت پذيرفت.
سپس در مرحله دوم با در نظر گرفتن هدف تحقيق كه به دست آوردن علل اين گرايش و يا عدم گرايش است، از يك طرح تحقيق علّى استفاده شده است.

جامعه آمارى

جامعه مورد تحقيق عبارت است از كليه دانش آموزان دختر دبيرستان هاى شهر تهران در پايه تحصيلى اول تا سوم كه در سال تحصيلى 83ـ82 مشغول به تحصيل بوده اند.

روش نمونه گيرى و انتخاب نمونه

در اين تحقيق از شيوه نمونه گيرى خوشه اى استفاده شده است; بدين صورت كه از بين مناطق 20 گانه آموزش و پرورش شهر تهران، ابتدا به صورت تصادفى 4 منطقه در قطب هاى شمال، جنوب، شرق و غرب انتخاب گرديدند (مناطق 1، 2، 8 و 16). سپس از بين دبيرستان هاى موجود در هر منطقه 2 دبيرستان به طور تصادفى انتخاب شد و از هر دبيرستان 2 كلاس در پايه هاى اول تا سوم انتخاب و در بين دانش آموزان كلاس ها پرسشنامه اجرا شد و در مجموع از هر منطقه 152 دانش آموز انتخاب شدند كه كل نمونه مورد آزمايش 608 نفر مى باشند.

ابزار تحقيق

آزمون نگرش سنج مذهبى
اين آزمون در سال 78 ـ 1376 توسط دكتر خدايارى و چند تن از همكاران ايشان با 44 ماده با مقياس 5 درجه اى ليكرت ساخته شده بود. ولى بر اساس اهداف پژوهش و بر اساس يك Pilotانجام شده، تغييرى در اين مقياس ها داده شد; به اين صورت كه مقياس 5 گزينه اى به 4 گزينه تغيير يافت (گزينه حد وسط حذف گرديد.) علاوه بر اين، در پايان نگرش سنج نيز با توجه به اهداف تحقيق سؤالاتى اضافه گرديد تا بر اساس آن بتوان به ارزيابى عوامل مؤثر در تقويت يا كمرنگ شدن نگرش مذهبى پرداخت.

نحوه اجراى پرسشنامه
براى اجراى پرسشنامه از دانش آموزان خواسته شد تا بر اساس ميل و رغبت خود در اين طرح شركت نمايند. به اين دليل از هر كلاس 40 نفرى حدود 20 نفر به طور داوطلب در امر پاسخگويى به پرسشنامه ها همكارى كردند و هيچ پرسشنامه خالى ديده نشد.

در اين پژوهش براى شناخت روابط بين متغيرهاى مورد مطالعه، از شاخص هاى آمار توصيفى و استنباطى استفاده شد; آمار توصيفى همچون: فراوانى، درصد، نمودارها و ضريب همبستگى; و آمار استنباطى همچون: آزمون t وابسته، تحليل واريانس يك راهه Anova و آزمون تعقيبى شفه.

تجزيه و تحليل آمارى
جدول شماره (1) درصد فراوانى دانش آموزان گروه نمونه مناطق مختلف

مناطق مختلف آموزشى فراوانى درصد
1 144 6/23
2 169 4/27
8 150 4/24
16 138 7/22
بدون شرح 7 9/2
كل 609 0/100

بر اساس نتايج به دست آمده دانش آموزان منطقه 2 با 169 نفر و 4/27% داراى بيشترين تعداد و دانش آموزان منطقه 16 با 138 نفر و 7/22% داراى كمترين تعداد بوده اند.

جدول شماره (2) فراوانى و درصد پايه هاى تحصيلى دانش آموزان گروه نمونه

رشته تحصيلى فراوانى درصد
سال اول 124 0/22
سال دوم 237 38
سال سوم 248 40
كل 609 0/100

رابطه بين تحصيلات والدين و نگرش مذهبى
جدول شماره (3) آزمون تحليل واريانس يك طرفه بين دانش آموزانى كه پدرانشان داراى تحصيلات مختلف مى باشند و تفاوت در نگرش مذهبى

منابع واريانس ـ شاخص هاى آمارى درجه آزادى مجموعه مجذورات ميانگين مجذورات نسبت F احتمالF
واريانس بين گروهى 4 5933/5 3983/1 9276/6 00/0
واريانس درون گروهى 574 8605/115 2018/0
مجموع 578 4538/121


چون F محاسبه شده (92/6=F) از (24/3= F) جدول با 578 و 4= df بزرگتر است، بنابراين نتيجه مى گيريم كه سطح تحصيلات پدر مى تواند عامل تفاوت در گرايشات مذهبى باشد.

ساير گروه ها تفاوت معنادارى در عامل نگرش مذهبى با يكديگر نداشته اند.

جدول شماره (4) نتايج تحليل واريانس يك طرفه بين دانش آموزان داراى مادر با تحصيلات مختلف در عامل نگرش مذهبى

منابع پراكندگى درجه آزادى مجموعه مجذورات ميانگين مجذورات نسبت F احتمال P
واريانس بين گروهى 4 7930/3 9483/0 6342/4 0011/0
واريانس درون گروهى 578 2708/118 2046/0
كل 582 0639/122

بر اساس نتايج به دست آمده چون مقدار (63/4=F) محاسبه شده از (24/3=F) جدول با 578 و 4=df بزرگتر است، بنابراين بين ميانگين هاى دانش آموزان فوق الذكر در عامل نگرش مذهبى متفاوت معنادارى وجود دارد.

جدول شماره (5) (به منظور سنجش دقيق تر اختلاف بين گروه ها از آزمون تعقيبى شفه استفاده شده است.)

ميانگين گروه ها 4 5 3 2 1
6528/2 4
7384/2 5
8677/2 3 *
9291/2 2 * *
9626/2 1 *

بر اساس نتايج به دست آمده بين ميانگين دانش آموزان داراى پدر با تحصيلات ليسانس، فوق ليسانس و فوق ديپلم با دانش آموزان داراى پدر ديپلم، سيكل و بى سواد در عامل نگرش مذهبى تفاوت معنادارى وجود داشته است.

رابطه بين وضعيت اقتصادى خانواده و نگرش مذهبى
جدول شماره (6) تحليل واريانس يك طرفه مربوط به سطح درآمد و عامل نگرش مذهبى

منابع پراكندگى درجه آزادى مجموعه مجذورات ميانگين مجذورات نسبت F احتمال P
واريانس بين گروهى 3 4345/2 8115/0 0686/4 0071/0
واريانس درون گروهى 534 5058/106 1994/0

بر اساس نتايج به دست آمده چون (06/4=F) محاسبه شده از (24/3=F) جدول با 534 و 3= df بزرگتر است، بنابراين نتيجه مى گيريم كه تفاوت معنادارى بين گروه ها مشاهده مى شود; يعنى اينكه عامل درآمد مى تواند سبب تغيير نگرش مذهبى شود.

جدول شماره (7) (بر اساس تست تعقيبى شفه)

ميانگين گروه 3 4 2 1
7586/2 3
7741/2 4
8688/2 2
9188/2 1 *

بين درآمد گروه 3 و 1، يعنى سطح درآمد 100ـ70 هزار تومان و 160 به بالاتر تفاوت معنادارى در عامل نگرش مذهبى وجود دارد. در ساير گروه ها تفاوت معنادارى مشاهده نشده است.

رابطه بين الگوهاى مورد ارائه و نگرش مذهبى
جدول شماره (8) همبستگى بين الگوهاى مورد ارائه و نگرش مذهبى

همبستگى بين الگوهاى موردارائه و ميزان مذهبى بودن سطح معنى دارىP ميزان همبستگىr
الگوهاى مورد ارائه و مذهبى بودن 001/0 65%

با توجه به نتايج به دست آمده و سطح معنادارى 001/0 و 65%=r مى توان نتيجه گرفت كه همبستگى معنادارى بين الگوهاى مورد ارائه به دانش آموزان و ميزان مذهبى بودن وجود دارد و فرض صفر رد و فرض تحقيق پذيرفته مى شود.

بحث و نتيجه گيرى
در كل با توجه به نتايج به دست آمده از اين پژوهش و پژوهش هاى مشابه مى توان نتيجه گرفت كه تعارضات موجود بين آموزش و تربيت دينى خانواده ها با جامعه بزرگ تر (مدرسه، صدا و سيما و سينما) سبب تغيير نگرش و بعضاً سبب فاصله گرفتن و يا بيراهه رفتن دانش آموزان مى گردد. منطبق و همسو شدن تربيت دينى خانواده ها با جامعه بزرگ تر براى همرنگ شدن با جامعه در بسيارى اوقات موجبات سردرگمى نوجوان را فراهم مى سازد; زيرا نوجوان و خانواده او معتقدند نبايد از اجتماع فاصله بگيرند; چرا كه در غير اين صورت جزء اقليت مى شوند. در همين زمينه پيشنهاد مى گردد اطلاع رسانى صورت گيرد و سعى شود تا جايى كه ممكن است از ارائه شيوه هاى دوگانه و متضاد پرهيز گردد، تكاليفى مناسب با سن دانش آموز از او انتظار داشته باشند و از سخت گيرى بيهوده اجتناب گردد. تربيت دينى با ملاطفت و نرمش و نه خشونت و اجبار صورت بگيرد. سعى شود تا دانش آموز و نوجوان از خاطرات و تجارب خوب و مثبتى در زمينه تربيت و آموزش دينى برخوردار گردد، به علايق نوجوان توجه و احترام كافى شود و در موقع مناسب به اصلاح طرز تفكر و نگرش او پرداخته شود، ابتدا طرز تفكر او مورد پذيرش قرار گيرد و سپس در صورت نياز، به اصلاح و يا نفى نگرش او پرداخته شود. نوجوان راه لذت بردن از نعمات دنيوى را بياموزد تا از اين طريق به لذايذ معنوى نيز معتقد گردد. به دانش آموزان كمك شود تا معتقدات دينى خود را با عمل همسو سازند و اين جمله بهترين راهنماى آنان باشد كه انسان هاى سعادتمند افكار و كردارشان با هم همسو و هم جهت است و از تظاهر و ريا پرهيز مى كنند و ذليل ترين انسان ها كسانى مى باشند كه آن طورعمل مى كنند كه نيستند.

به نوجوان آموزش داده شود كه باور دينى يعنى شناخت كل عناصر دين و اعتقاد داشتن به مؤثر بودن قضا و قدر الهى در زندگى و اينكه انسان موجود شريفى است (لقد كرمنا بنى آدم) كه خداوند او را آفريد و راه سعادت و شقاوت را به وى الهام نمود (فالهمها فجورها و تقويها) و هم اينكه همه هستى را براى او آفريد كه تسبيح او گويند (ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون). باور دينى امرى نيست كه گوشه اى از وجود آدمى را پركند و ساير گوشه ها را خالى بگذارد. ايمان باور دينى زمانى خود را نمايان مى سازد كه در سراسر زندگى بشر حضور داشته باشد. باور دينى يعنى حضور همه جانبه معنويت در زندگى فردى واجتماعى كه داراى دو نقش سلبى و ايجابى است. نقش سلبى آن يعنى اينكه انسان از لذات حرام و مكروه كناره گيرى كند و به خود بقبولاند كه براى هدفى برتر خلق شده است.

وظيفه خانواده از اين جهت بسيار خطير مى باشد. والدين بايد از دوران كودكى به كودك طورى آموزش مذهبى دهند كه كودك تصورات دقيق و صحيحى از خداوند داشته باشد; بدين صورت كه او نسبت به ما مهربان است و عين نيكى و لطف است. آموزش هاى متناسب دوره كودكى موجب افزايش آگاهى در فرد شده، قدرت تصميم گيرى و مقاومت در برابر ناهنجارى ها را در او ميسّر مى سازد. اريكسن معتقد است كه روان نوجوان روانى عقيدتى است كه همواره در جستوجوى وحدت بخشيدن به ايده ها و عقايد مختلف است. بنابراين، نوجوانى كه قادر به يافتن ارزش هاى مثبت پايدار در فرهنگ، مذهب يا ايدئولوژى خود نيست ايده آل هايش به هم مى ريزد و كسى كه از درهم ريختگى هويت رنج مى برد نه قادر به ارزيابى ارزش هاى گذشته است و نه مى تواند آزادانه به انتخاب ارزش هاى جديد بپردازد، از اين رو، دچار فروريختگى مى شود و به تدريج به سوى ضد ارزش ها گرايش مى يابد. پس بر عهده خانواده و تمامى گروه هاى دست اندركار رشد و تعالى نوجوانان است تا به آنان كمك نمايند اعتماد به نفس، شجاعت، توفيق، سرزندگى و پيشتازى، را از آن خود سازند و از قبول پستى، ضعف، شكست، نااميدى، يأس و تسليم بپرهيزند. وظيفه مسئولان علوم تربيتى اين است كه آنان را دريافته و از منحرف شدن آنان به سمت و سوى ديگر جلوگيرى به عمل آورند; زيرا نگرش مذهبى عامل اعتماد متقابل بين فردوافرادخانوادهورشته مؤثرپيوندوقرابت بين افراد است.

خانواده مذهبى، مدرسه مذهبى و به طور كلى جامعه مذهبى از انسجام بهترى برخوردار است و به افراد خود اطمينان لازم را دارد و از اعضاى خود حمايت به عمل مى آورد و اين رمز نگهدارى و حمايت از نوجوان و جوان است. خانواده و مدرسه اى كه از بينش مذهبى درست برخوردار باشد براى واقعيت وجودى نوجوان و جوان خود تعريف درستى ارائه مى دهد و سعى مى كند تجربياتى را براى آنان فراهم سازد كه متناسب با ظرفيت وجودى آن ها باشد. از اين طريق به پويايى فكرى و عملى آنان كمك مى نمايد تا ديگر نوجوان احساس خلأ و تهى شدگى نكند. براى تربيت دينى نوجوانان بهتر است جاذبه هاى دينى را تقويت و دين را بدون اوهام، خرافه و ترس به آنان معرفى نماييم تا فردايى با زنان و مردان ديندار، با نشاط، اميدوار و مصمم داشته باشيم و از اين طريق بتوانيم آينده روشنى را ترسيم كنيم.

+ نوشته شده توسط شهلا اقدسی در دوشنبه بیست و چهارم اردیبهشت 1386 و ساعت 20:9 |

داده‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

(تغییر مسیر از داده)

به اعداد، حروف، نوشته‌ها، نگاره‌ها و دیگر اطلاعاتی که از انسان‌ها یا دستگاه‌ها سرچشمه می‌گیرند داده‌ می‌گویند. داده‌ها معمولاً از سوی انسان‌ها یا دستگاه‌ها به صورت نمادهایی قراردادی ارائه می‌شوند. به اطلاعاتی که هنوز روی آنها کار نشده یا به عبارتی پردازش نشده‌اند داده‌های خام می‌گویند. عبارت داده خام یک عبارت نسبی است یعنی اطلاعاتی که در یک مرحله پردازش‌شده به شمار می‌آیند شاید از سوی دست‌اندرکاران مراحل بعدی هنوز داده‌هایی خام نامیده شوند.

داده‌ها گروهی از نمادها هستند، که رخدادها را نشان می‌دهند. داده‌ها حقایقی هستند که از طریق مشاهده و تحقیق به دست می‌آیند و سرانجام مواد خام و اولیه‌ای هستند که پردازش نشده‌اند. در اغلب گزارش‌ها و یادداشت‌های سازمانی، داده‌ها به چشم می‌خورند. برای مثال، تاریخ و مقدار یک صورت‌حساب یا چک، جزئیات فهرست حقوق، تعداد وسایل نقلیه‌ای که از نقطهٔ خاصی در کنار جاده گذشته‌اند،... نمونه‌هایی از داده‌ها هستند. داده‌ها از منابع خارجی و داخلی به دست می‌آیند. داده‌های گرفته‌شده از منابع خارجی به آسانی قابل استفاده‌اند. از دیدگاه فرآیند تولید داده‌ها، سیستم‌ها می‌توانند به صورت خودکار داده‌ها را تولید کنند.

داده‌ها امروزه معمولاً از سوی انسان و یا رایانه پردازش می‌شوند یعنی کارهایی روی آن‌ها صورت می‌گیرد. در داده‌پردازی رایانه‌ای اطلاعات خام به رایانه وارد می‌شوند. این اطلاعات در آنجا ذخیره شده و روی آن‌ها عملیاتی صورت می‌گیرد. پس از این که این عملیات (پردازش) صورت گرفت معمولاً داده‌ها به یک رایانه دیگر یا دوباره به انسان‌ها منتقل می‌شود.

به داده‌هایی که درباره، داده‌های دیگر تهیه می‌شوند داده‌نما می‌گویند.

+ نوشته شده توسط شهلا اقدسی در یکشنبه بیست و سوم اردیبهشت 1386 و ساعت 19:47 |

آمار

 

    متن عنوان

    آمار را باید علم و عمل استخراج، بسط، و توسعهء دانشهای تجربی انسانی با استفاده از روش‌های گردآوری، تنظیم، پرورش، و تحلیل داده‌های تجربی (حاصل از اندازه گیری و آزمایش) دانست. زمینه‌های محاسباتی و رایانه‌ای جدیدتری همچون یادگیری ماشینی (Machine learning)، و کاوش‌های ماشینی در داده‌ها، (Data mining) در واقع، امتداد و گسترش دانش گسترده و کهن آمار است به عهد محاسبات نو و دوران اعمال شیوه‌های ماشینی در همه‌جا.

    در صورتی که شاخه‌ای علمی مد نظر نباشد، معنای آن، داده‌هایی به‌شکل ارقام و اعداد واقعی یا تقریبی است که با استفاده از علم آمار می‌توان با آن‌ها رفتار کرد و عملیات ذکر شده در بالا را بر آن‌ها انجام داد. بیشتر مردم با کلمة آمار به مفهومی که برای ثبت و نمایش اطلاعات عددی به کار میرود اشنا هستند . ولی این مفهوم منطبق با موضوع اصلی مورد بحث آمار نیست. آمار عمدتاً با وضعیتهابیی سر و کار دارد که در آنها وقوع یک پیشامد به طور حتمی قابل پیش بینی نیست. اسنتاجهای آماری غالباً غیر حتمی اند،زیرا مبتنی بر اطلاعات ناکاملی هستند. در طول چندین دهه آمار فقط با بیان اطلاعات و مقادیر عددی در باره اقتصاد،جمعیت شناسی و اوضاع سیاسی حاکم در یک کشور سر و کار داشت .حتی امروز بسیاری از نشریات و گزارشهای دولتی که توده ای از آمارو ارقم را در بردارند معنی اولیه کلمه آمار را در ذهن زنده می کنند .اکثر افراد معمولی هنوز این تصویر غلط را در باره آمار دارند که آن را منحصر به ستونهای عددی سرگیجه آور و گاهی یک سری شکلهای مبهوت کننده می دانند .بنابر این یادآوری این نکته ضروری است که نظریه و روشهای جدید آماری از حد ساختن جدولهای اعداد و نمودارها بسیار فراتر رفته اند. آمار به عنوان یک موضوع علمی،امروزه شامل مفاهیم و روشهایی است که در تمام پژوهشهایی که مستلزم جمع آوری داده ها به وسیله یک فرایند آزمایش و مشاهده و انجام استنباط و نتیجه گیری به وسیله تجزیه و تحلیل این داده ها هستند اهمیت بسیار دارند.



     علم آمار

    علم آمار، خود مبتنی است بر نظریه آمار که شاخه‌ای از ریاضیات کاربردی به حساب می‌آید. در نظریهٔ آمار، اتفاقات تصادفی و عدم قطعیت توسط نظریهء احتمالات مدل‌سازی می‌شوند. در این علم، مطالعه و قضاوت معقول در بارهٔ موضوع‌های گوناگون، بر مبنای یک جمع انجام می‌شود و قضاوت در مورد یک فرد خاص، اصلاً مطرح نیست.

    از جملهٔ مهم‌ترین اهداف آمار، می‌توان تولید «بهترین» اطّلاعات از داده‌های موجود و سپس استخراج دانش از آن اطّلاعات را ذکر کرد. به همین سبب است که برخی از منابع، آمار را شاخه‌ای از نظریه تصمیم‌ها (Decision theory) به شمار می‌آورند.

    این علم به بخش‌های آمار توصیفی و آمار استنباطی تقسیم می‌شود.

     آمار توصیفی

    مقالۀ اصلی: آمار توصیفی

     عمل آماری

    شامل برنامه‌ریزی و جمع‌بندی و تفسیر مشاهدات غیر قطعی است به‌شکلی که[1] :

    • اعداد نمایندهٔ واقعی مشاهدات بوده، غیر واقعی یا غلط نباشند.
    • به‌نحو مفیدی تهیه و تنظیم شوند.
    • به‌نحو صحیح تحلیل شوند.
    • قابل نتیجه‌گیری صحیح باشند.

    روش‌های آماری

    مطالعات تجربی و مشاهداتی هدف کلی برای یک پروژه تحقیقی آماری، بررسی حوادث اتفاقی بوده و به ویژه نتیجه گیری روی تأثیر تغییرات در ارزش شاخص‌ها یا متغیرهای غیر وابسته روی یک پاسخ یا متغیر وابسته است. دو شیوه اصلی از مطالعات آماری تصادفی وجود دارد: مطالعات تجربی و مطالعات مشاهداتی. در هر دو نوع از این مطالعات، اثر تغییرات در یک متغیر (یا متغیرهای) غیر وابسته روی رفتار متغیرهای وابسته مشاهده می‌شود. اختلاف بین این دو شیوه درچگونگی مطالعه‌ای است که عملاً هدایت می‌شود. یک مطالعه تجربی در بردارنده روش‌های اندازه گیری سیستم تحت مطالعه است که سیستم را تغییر می‌دهد و سپس با استفاده از روش مشابه اندازه گیری‌های اضافی انجام می‌دهد تا مشخص سازد که آیا تغییرات انجام شده، مقادیر شاخص‌ها را تغییر می‌دهد یا خیر. در مقابل یک مطالعه نظری، مداخلات تجربی را در بر نمی‌گیرد. در عوض داده‌ها جمع آوری می‌شوند و روابط بین پیش بینی‌ها و جواب بررسی می‌شوند.

    یک نمونه از مطالعه تجربی، مطالعات Hawthorne مشهور است که تلاش کرد تا تغییرات در محیط کار را در کمپانی الکتریک غربی Howthorne بیازماید. محققان علاقه مند بودند که آیا افزایش نور می‌تواند کارایی را در کارگران خط تولید افزایش دهد. محققان ابتدا کارایی را در کارخانه اندازه گیری کردند و سپس میزان نور را در یک قسمت از کارخانه تغییر دادند تا مشاهده کنند که آیا تغییر در نور می‌تواند کارایی را تغییر دهد. به واسطه خطا در اقدامات تجربی، به ویژه فقدان یک گروه کنترل محققاتی در حالی که قادر نبودند آنچه را که طراحی کرده بودند، انجام دهند قادر شدند تا محیط را با شیوه Hawthorne آماده سازند. یک نمونه از مطالعه مشاهداتی، مطالعه ایست که رابطه بین سیگار کشیدن و سرطان ریه را بررسی می‌کند. این نوع از مطالعه به طور اختصاصی از شیوه‌ای استفاده می‌کند تا مشاهدات مورد علاقه را جمع آوری کند و سپس تجزیه و تحلیل آماری انجام دهد. در این مورد، محققان مشاهدات افراد سیگاری و غیر سیگاری را جمع آوری می‌کنند و سپس به تعداد موارد سرطان ریه در هر دو گروه توجه می‌کنند.

    احتمالات

    مقالۀ اصلی: احتمالات
    در زبان محاوره، احتمال یکی از چندین واژه اي است که برای دانسته یا پیشامدهای غیر مطمئن به کار می‌رود و کم و بیش با واژه‌هایی مانند ریسک، خطرناک، نامطمئن، مشکوک و بسته به متن قابل معاوضه است. شانس، بخت، امتیاز و شرط بندی از لغات دیگری هستند که نشان دهنده برداشت‌های مشابهی هستند. همانگونه که نظریه مکانیک به تعاریف دقیق ریاضی از عبارات متداولی مثل کار و نیرو می‌پردازد، نظریه احتمالات نیز تلاش دارد تا مفاهیم و برداشت‌های مربوط به احتمالات را کمّی سازی کند.

     نرم‌افزارها

    آمار مدرن برای انجام بعضی از محاسبات خیلی پیچیده و بزرگ به وسیله رایانه ها استفاده می‌شود. کل شاخه‌های آمار با استفاده از محاسبات کامپیوتری انجام‌پذیر شده اند، برای مثال شبکه‌های عصبی. انقلاب کامپیوتری با یک توجه نو به آمار «آزمایشی» و «شناختیک» رویکردهایی برای آینده آمار داشته است.

    یکی از مهم‌ترین کاربردهای آمار و احتمال با استفاده از رایانه شبیه سازی است .

    شبیه سازی نسخه‌ای از بعضی وسایل حقیقی یا موقعیت‌های کاری است. شبیه سازی تلاش دارد تا بعضی جنبه‌های رفتاری یک سیستم فیزیکی یا انتزاعی را به وسیله رفتار سیستم دیگری نمایش دهد. شبیه سازی در بسیاری از متون شامل مدل سازی سیستم‌های طبیعی و سیتم‌های انسانی استفاده می‌شود. برای به دست آوردن بینش نسبت به کارکرد این سیستم‌ها در تکنولوژی و مهندسی ایمنی که هدف، آزمون بعضی سناریوهای عملی در دنیای واقعی است از شبیه سازی استفاده می‌شود. در شبیه سازی با استفاده از یک شبیه ساز یا وسیله دیگری در یک موقعیت ساختگی می‌توان آثار واقعی بعضی شرایط احتمالی را بازسازی کرد.

    1- شبیه سازی فیزیکی و متقابل (شبیه سازی فیزیکی، به شبیه سازی اطلاق می‌شود که در آن اشیای فیزیکی به جای شی واقعی جایگزین می‌شوند و این اجسام فیزیکی اغلب به این خاطر استفاده می‌شوند که کوچک‌تر و ارزان تر از شی یا سیستم حقیقی هستند. شبیه سازی متقابل (تعاملی) که شکل خاصی از شبیه سازی فیزیکی است و غالباً به انسان در شبیه سازی‌های حلقه‌ای اطلاق می‌شود یعنی شبیه سازی‌های فیزیکی که شامل انسان می‌شوند مثل مدل استفاده شده در شبیه ساز پرواز.)

    2- شبیه سازی در آموزش (شبیه سازی اغلب در آموزش پرسنل شهری و نظامی استفاده می‌شود. معمولاً هنگامی رخ می‌دهد که استفاده از تجهیزات در دنیای واقعی از لحاظ هزینه کمرشکن یا بسیار خطرناک است تا بتوان به کارآموزان اجازه استفاده از آن‌ها را داده. در چنین موقعیت‌هایی کارآموزان وقت خود را با آموزش دروس ارزشمند در یک محیط واقعی «ایمن» می‌گذرانند. غالباً این اطمینان وجود دارد تا اجازه خطا را به کارآموزان در طی آموزش داد تا ارزیابی سیستم ایمنی– بحران صورت گیرد.)

    شبیه سازی‌های آموزشی به طور خاص در یکی از چهار گروه زیر قرار می‌گیرند :

    الف - شبیه سازی زنده (جایی که افراد واقعی از تجهیزات شبیه سازی شده (یا آدمک) در دنیای واقعی استفاده می‌کنند.)

    ب - شبیه سازی مجازی (جایی که افراد واقعی از تجهیزات شبیه سازی شده در دنیای شبیه سازی شده (یا محیط واقعی) استفاده می‌کنند.) یا

    ج - شبیه سازی ساختاری (جایی که افراد شبیه سازی شده از تجهیزات شبیه سازی شده در یک محیط شبیه سازی شده استفاده می‌کنند. اغلب به عنوان بازی جنگی نامیده می‌شود زیرا که شباهتهایی با بازی‌های جنگی رومیزی دارد که در آن‌ها بازیکنان، سربازان و تجهیزات را اطراف یک میز هدایت می‌کنند .)

    د - شبیه سازی ایفای نقش (جایی که افراد واقعی نقش یک کار واقعی را بازی می‌کنند.)

    3 - شبیه سازی‌های پزشکی (شبیه سازهای پزشکی به طور فزاینده‌ای در حال توسعه و کاربرد هستند تا روشهای درمانی و تشخیص و همچنین اصول پزشکی و تصمیم گیری به پرسنل بهداشتی آموزش داده شود. طیف شبیه سازها برای آموزش روش‌ها از پایه مثل خونگیری تا جراحی لاپاراسکوپی و مراقبت از بیمار دچار ضربه، وسیع و گسترده است. بسیاری از شبیه سازهای پزشکی دارای یک رایانه هستند که به یک ماکت پلاستیکی با آناتومی مشابه واقعی متصل است. در بعضی از آنها، ترسیم‌های کامپیوتری تمام اجزای قابل رؤیت را به دست می‌دهد و با دستکاری در دستگاه می‌توان جنبه‌های شبیه سازی شده کار را تولید کرد. بعضی از این دستگاه‌ها دارای شبیه سازهای گرافیکی رایانه‌ای برای تصویربرداری هستند مانند پرتو ایکس یا سایر تصاویر پزشکی. بعضی از شبیه سازهای بیمار، دارای یک مانکن انسان نما هستند که به داروهای تزریق شده واکنش می‌دهد و می‌توان آن را برای خلق صحنه‌های مشابه فوریت‌های پزشکی خطرناک برنامه ریزی کرد. بعضی از شبیه سازهای پزشکی از طریق شبکه اینترنت قابل گسترش هستند و با استفاده از جستجوگرهای استاندارد شبکه به تغییرات جواب می‌دهند. در حال حاضر، شبیه سازی‌ها به موارد غربال گری پایه محدود شده‌اند به نحوی که استفاده کنندگان از طریق وسایل امتیازدهی استاندارد با شبیه سازی در ارتباط هستند.)

    4 - شبیه سازهای پرواز (یک شبیه ساز پرواز برای آموزش خلبانان روی زمین مورد استفاده قرار می‌گیرد. به خلبان اجازه داده می‌شود تا به هواپیمای شبیه سازی شده اش آسیب برساند بدون آن که خود دچار آسیب شود. شبیه سازهای پرواز اغلب برای آموزش خلبانان استفاه می‌شوند تا هواپیما را در موقعیت‌های بسیار خطرناک مثل زمین نشستن بدون داشتن موتور یا نقص کامل الکتریکی یا هیدرولیکی هدایت کنند. پیشرفته‌ترین شبیه سازها دارای سیستم بصری با کیفیت بالا و سیستم حرکت هیدرولیک هستند. کار با شبیه ساز به طور معمول نسبت به هواپیمای واقعی ارزان تر است.)

    5 - شبیه سازی و بازی ها(هم چنین بسیاری از بازی‌های ویدئویی شبیه ساز هستند که به طور ارزان تر آماده سازی شده اند. بعضی اوقات از این‌ها به عنوان بازیهای شبیه سازی (sim) نامبرده می‌شود. چنین بازیهایی جنبه‌های گوناگون واقعی را شبیه سازی می‌کنند از اقتصاد گرفته تا وسایل هوانوردی مثل شبیه سازهای پرواز.)

    6 - شبیه سازی مهندسی (شبیه سازی یک مشخصه مهم در سیستم‌های مهندسی است. برای مثال در مهندسی برق، از خطوط تأخیری استفاده می‌شود تا تأخیر تشدید شده و شیفت فاز ناشی از خط انتقال واقعی را شبیه سازی کنند. مشابهاً، از بارهای ظاهری می‌توان برای شبیه سازی مقاومت بدون شبیه سازی تشدید استفاده کرد و از این حالت در مواقعی استفاده می‌شود که تشدید ناخواسته باشد. یک شبیه ساز ممکن است تنها چند تا از کارکردهای واحد را شبیه سازی کند که در مقابل با عملی است که تقلید نامیده می‌شود. 7 - اغلب شبیه سازی‌های مهندسی مستلزم مدل سازی ریاضی و بررسی‌های کامپیوتری هستند. به هر حال موارد زیادی وجود دارد که مدل سازی ریاضی قابل اعتماد نیست. شبیه سازی مشکلات مکانیک سیالات اغلب مستلزم شبیه سازی‌های ریاضی و فیزیکی است. در این موارد، مدل‌های فیزیکی نیاز به شبیه سازی دینامیک دارند.)


    8 - شبیه سازی کامپیوتری (شبیه سازی رایانه، جزو مفیدی برای بسیاری از سیستم‌های طبیعی در فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی و نیز برای سیستم‌های انسانی در اقتصاد و علوم اجتماعی (جامعه‌شناسی کامپیوتری) و همچنین در مهندسی برای به دست آوردن بینش نسبت به عمل این سیستم‌ها شده است. یک نمونه خوب از سودمندی استفاده از رایانه‌ها در شبیه سازی را می‌توان در حیطه شبیه سازی ترافیک شبکه جستجو کرد. در چنین شبیه سازی‌هایی رفتار مدل هر شبیه سازی را مطابق با مجموعه پارامترهای اولیه منظور شده برای محیط تغییر خواهد داد.شبیه سازی‌های کامپیوتری] اغلب به این منظور به کار گرفته می‌شوند تا انسان از شبیه سازی‌های حلقه‌ای در امان باشد. به طور سنتی، مدل برداری رسمی سیستم‌ها از طریق یک مدل ریاضی بوده است به نحوی که تلاش در جهت یافتن راه حل تحلیلی برای مشکلات بوده است که پیش بینی رفتار سیستم را با استفاده از یک سری پارامترها و شرایط اولیه ممکن ساخته است. شبیه سازی کامپیوتری اغلب به عنوان یک ضمیمه یا جانشین برای سیستم‌های مدل سازی است که در آن‌ها راه حل‌های تحلیلی بسته ساده ممکن نیست. انواع مختلفی از شبیه سازی کامپیوتری وجود دارد که وجه مشترک همه آن‌ها در این است که تلاش می‌کند تا یک نمونه از برنامه‌ای برای یک مدل تولید کنند که در آن امکان محاسبه کامل تمام حالات ممکن مدل مشکل یا غیر ممکن است.)

    به طور رو به افزونی معمول شده است که نام انواع مختلفی از شبیه سازی شنیده می‌شود که به عنوان «محیط‌های صناعی» اطلاق می‌شوند. این عنوان اتخاذ شده است تا تعریف شبیه سازی عملاً به تمام دستاوردهای حاصل از رایانه تعمیم داده شود.


    9 - شبیه سازی در علم رایانه (در برنامه نویسی کامپیوتری، یک شبیه ساز اغلب برای اجرای برنامه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد که انجام آن برای رایانه با مقداری دشواری همراه است. برای مثال، شبیه سازها معمولاً برای رفع عیب یک ریزبرنامه استفاده می‌شوند. از آن جایی که کار کامپیوتر شبیه سازی شده است، تمام اطلاعات در مورد کار رایانه مستقیماً در دسترس برنامه دهنده است و سرعت و اجرای شبیه سازی را می‌توان تغییر داد. همچنین شبیه سازها برای تفسیر درخت‌های عیب یا تست کردن طراحی‌های منطقی VLSI قبل از ساخت مورد استفاده قرار می‌گیرند. در علم رایانه نظریه، عبارت شبیه سازی نشان دهنده یک رابطه بین سیستم‌های انتقال وضعیت است که این در مطالعه مفاهیم اجرایی سودمند است.)

    10 - شبیه سازی در تعلیم و تربیت (شبیه سازی‌ها در تعلیم و تربیت گاهی مثل شبیه سازی‌های آموزشی هستند. آن‌ها روی وظایف خاص متمرکز می‌شوند. در گذشته از ویدئو برای معلمین و دانش آموزان استفاده می‌شود تا مشاهده کنند، مسائل را حل کنند و نقش بازی کنند؛ هرچند، یک استفاده جدید تر از شبیه سازی‌ها در تعلیم و تربیت شامل فیلم‌های انیمیشن است (ANV .(ANV‌ها نوعی فیلم ویدئویی کارتون مانند با داستان‌های تخیلی یا واقعی هستند که برای آموزش و یادگیری کلاس استفاده می‌شوند.ANV‌ها برای ارزیابی آگاهی، مهارت‌های حل مسئله و نظم بچه‌ها و معلمین قبل و حین اشتغال کارایی دارند.)

    شکل دیگری از شبیه سازی در سال‌های اخیر با اقبال در آموزش بازرگانی مواجه شده است. شبیه سازی بازرگانی که دارای یک مدل پویا است که آزمون استراتژی‌های بازرگانی را در محیط فاقد خطر مهیا می‌سازد و محیط مساعدی برای مباحث مطالعه موارد ارائه می‌دهد.


    واژگانی که درک مفهوم آن‌ها در علم آمار مهم است عبارت‌اند از[2] :

    آمار رشته وسیعی از ریاضی است که راههای جمع آوری، خلاصه سازی و نتیجه گیری از داده‌ها را مطالعه می‌کند. این علم برای طیف وسیعی از علوم دانشگاهی از فیزیک و علوم اجتماعی گرفته تا انسان‌شناسی و همچنین تجارت، حکومت داری و صنعت کاربرد دارد.

    هنگامی که داده‌ها جمع آوری شدند چه از طریق یک روش نمونه برداری خاص یا به وسیله ثبت پاسخ‌ها در قبال رفتارها در یک مجموعه آزمایشی (طرح آزمایش) یا به وسیله مشاهده مکرر یک فرایند در طی زمان (سری‌های زمانی) خلاصه‌های گرافیکی یا عددی را می‌توان با استفاده از آمار توصیفی به دست آورد.

    الگوهای موجه در داده‌ها سازمان بندی می‌شوند تا نتیجه گیری در مورد جمعیت‌های بزرگ‌تر به دست آید که این کار با استفاده از آمار استنباطی صورت می‌گیرد و تصادفی بودن و عدم قاطعیت در مشاهدات را شناسایی می‌کند. این استنباط‌ها ممکن است به شکل جوابهای بله یا خیر به سؤالات باشد (آزمون فرض)، خصوصیات عددی را برآورد کند(تخمین)، پیش گویی مشاهدات آتی باشد، توصیف ارتباط‌ها باشد (همبستگی) و یا مدل سازی روابط باشد (رگرسیون).

    شبکه توصیف شده در بالا گاهی اوقات به عنوان آمار کاربردی اطلاق می‌شود. در مقابل، آمار ریاضی (یا ساده تر نظریه آماری) زیر رشته‌ای از ریاضی کاربردی است که از نظریه احتمال و آنالیز برای به کارگیری آمار برروی یک پایه نظریه محکم استفاده می‌کند.

    مراحل پایه برای انجام یک تجربه عبارت‌اند از :

    برنامه ریزی تحقیق شامل تعیین منابع اطلاعاتی، انتخاب موضوع تحقیق و ملاحظات اخلاقی برای تحقیق و روش پیشنهادی. طراحی آزمون شامل تمرکز روی مدل سیستم و تقابل متغیرهای مستقل و وابسته. خلاصه سازی از نتایج مشاهدات برای جامعیت بخشیدن به آنها با حذف نتایج (آمار توصیفی). رسیدن به اجماع در مورد آنچه مشاهدات درباره دنیایی که مشاهده می‌کنیم به ما می‌گویند (استنباط آماری). ثبت و ارائه نتایج مطالعه.

    + نوشته شده توسط شهلا اقدسی در شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1386 و ساعت 1:12 |

    نظریه احتمالات

    علت های زیادی موجود هستند که سبب عدم اطمینان می گردند. مثلا عدم اطمینان به خاطر "تصادف" یا "شانس". عدم اطمینان از نوع عدم آگاهی یا ابهام و یا دیگر مباحث. نظریه ای که در مورد موضوع اول بحث می کند نظریه احتمال میباشد.

    نظریه احتمالات مطالعه رویدادهای احتمالی از دیدگاه ریاضیات است.

    مفهوم احتمال در مورد ارتباط یا پیوند دو متغیر به کار می‌رود، به این معنی که ارتباط یا پیوند آنها به صورتی است که حضور، شکل، وسعت و اهمیت هر یک وابسته به حضور، شکل، و اهمیت دیگری است. این مفهوم به صورت محدودتر و در مورد ارتباط دو متغیر کمّی نیز به کار برده می‌شود.(مفاهیم اساسی جامعه شناسی، حمید عضدانلو).

    ریاضی‌دانان عددی بین صفر و یک را به عنوان احتمال یک رویداد تصادفی به آن نسبت می‌دهند. رویدادی که حتما رخ دهد، احتمالش یک است و رویدادی که اصلاً ممکن نیست رخ دهد احتمالش صفر است*[1]. احتمال شیر آوردن در پرتاب یک سکه سالم \frac {1} {2} است، همانطور که احتمال خط آوردن هم \frac {1} {2} است. احتمال این‌که پس از انداختن یک تاس سالم شش بیاوریم \frac {1} {6} است.

    به زبان سادهٔ‌ ریاضی احتمال، نسبت تعداد اعضای مجموعهٔ پیشامدهای دلخواه به تعداد اعضای مجموعهٔ تمام پیشامدهای ممکن است. مثلاً در مورد تاس، برای محاسبهٔ‌ احتمال آوردن عددی زوج، مجموعهٔ پیشامدهای ممکن هست: {۱٫۲٫۳٫۴٫۵٫۶} و مجموعهٔ پیشامدهای دلخواه هست: {۲٫۴٫۶}. تعداد اعضای مجموعهٔ دلخواه هست ۳ و تعداد اعضای مجموعهٔ پیشامدهای ممکن هست ۶. پس احتمال هست: \frac {3}{6}=0.5

    جمع احتمال رخ دادن یک رویداد با احتمال رخ دادن رویداد مکمل آن، عدد یک می‌شود. مثلاً در تاس ریختن جمع "احتمال آوردن شش" (که \frac {1} {6} است) با "احتمال نیاوردن شش" (که \frac {5} {6} است) می‌شود یک.       

    + نوشته شده توسط شهلا اقدسی در چهارشنبه نوزدهم اردیبهشت 1386 و ساعت 16:3 |
     

    آموزش نرم افزارهای آماری

    آمار استنباطي   

     

    آمار استنباطي به شيوه‌هايي اطلاق مي‌شود که از طريق آنها ويژگيهاي گروههاي بزرگ بر اساس اندازه گيري همان ويژگيها و گروههاي کوچک استنباط مي‌شود. 

     

    ديدکلي

    چه روش آموزشي براي گروه سني از دانش آموزان مناسب است؟

    توزيع بهره هوشي در يک جامعه چگونه است؟

    در پژوهش‌هاي روان شناسي و ساير علوم رفتاري کسب اطلاعات در باره گروههاي کوچک غالبا هدف پژوهشگر نيست، بلکه او علاقمند است که از طريق يافته‌هاي اين گروه کوچک ، اطلاعات لازم را در باره جامعه‌اي که اين گروه کوچک را از آن انتخاب کرده است، کسب کند. به عبارت ديگر در اين پژوهش‌ها هدف پژوهشگر تعميم نتايج بدست آمده از يک گروه کوچک به يک جامعه بزرگتر مي‌باشد. اين تعميم مستلزم آن است که پژوهشگر از روش‌هاي آماري پيشرفته تري تحت عنوان آمار استنباطي (Inferential Statistics) استفاده نمايد.

     

    روش آمار استنباطي

    برآورد

    روش‌هاي آمار استنباطي به منظور برآورد پارامترهاي جامعه (ميانگين جامعه) از طريق نمونه گيري علمي ‌از جامعه مورد نظر بکار مي‌رود. براي مثال اگر از جامعه‌اي نمونه انتخاب ‌کنيم و ميانگين اين نمونه را به منظور برآورد ميانگين جامعه محاسبه ‌کنيم، در واقع يک برآورد يا پيش بيني در باره ميانگين جامعه از طريق نمونه انتخابي انجام داده‌ايم. آمار برآوردي داراي ارزش است که بدون سوگيري (Unbiased) ، با ثبات (Consistent) ، کارا (Efficient) و مکفي (Sufficent) باشد.

     

    آزمون فرض

    فرضيه آماري نقطه آغاز آزمون فرض است. فرضيه آماري يک بيان مقداري در باره پارامترهاي جامعه است و اصولا بدون داشتن فرضيه آماري امکان انجام يک آزمون دشوار است. فرضيه آماري به دو دسته فرض صفر (H0) و فرض خلاف (HA) بيان مي‌شود.

     

    آزمون‌هاي آمار استنباطي

    آزمون‌هاي آماري مورد استفاده جهت تجزيه و تحليل اطلاعات بدست آمده از يک گروه کوچک (نمونه) و تعميم آن به جامعه مورد نظر با توجه به مقياس اندازه گيري متغيرها به دو گروه پارامتري و ناپارامتري تقسيم مي‌شوند. آزمون‌هاي پارامتري به تجزيه و تحليل اطلاعات در سطح مقياس فاصله‌اي و نسبي مي‌پردازند که حداقل شاخص آماري آنها ميانگين (Mean) و واريانس (Variance) است. در حاليکه آزمون‌هاي نا پارامتري به تجزيه و تحليل اطلاعات در سطح مقياس اسمي ‌و رتبه‌اي مي‌پردازند که شاخص آماري آنها ميانه (Median) و نما (Mode) است.

     

    آزمون‌هاي پارامتري آمار استنباطي

    آزمون t

    آزمون t ، توزيع يا در حقيقت خانواده‌اي از توزيعها است که با استفاده از آنها فرضيه‌هايي را در باره نمونه در شرايط جامعه ناشناخته است، آزمون مي‌کنيم. اهميت اين آزمون (توزيع) در آن است که پژوهشگر را قادر مي‌سازد با نمونه‌هاي کوچکتر (حداقل 2 نفر) اطلاعاتي در باره جامعه بدست آورد. آزمون t شامل خانواده‌اي از توزيعها است (برخلاف آزمون z) و اينگونه فرض مي‌کند، که هر نمونه‌اي داراي توزيع مخصوص به خود است، که شکل اين توزيع از طريق محاسبه درجات آزادي (Degrees of Freedom) مشخص مي‌شود. به عبارت ديگر توزيع t تابع درجات آزادي است و هر چه درجات آزادي (d.F) افزايش پيدا کند به توزيع طبيعي نزديکتر مي‌شود. هرچه درجات آزادي کاهش يابد، پراکندگي بيشتر مي‌شود. خود درجات آزادي نيز تابعي از اندازه نمونه انتخابي هستند. هر چه تعداد نمونه بيشتر باشد بهتر است. از آزمون t مي‌توان براي تجزيه و تحليل ميانگين در پژوهش‌هاي تک متغيري يک گروهي و دو گروهي و چند متغيري دو گروهي استفاده کرد.

     

    آزمون تحليل واريانس

    مواقعي که پژوهشگري بخواهد بيش از دو ميانگين (بيش از دو نمونه) را مقايسه کند، بايد از تحليل واريانس استفاده کند. تحليل واريانس يک روش فراگيرنده تر از آزمون t است و برخي پژوهشگران حتي وقتي مقايسه ميانگين‌هاي دو نمونه مورد نظر است از اين روش استفاه مي‌کنند. طرح‌هاي متنوعي براي تحليل واريانس وجود دارد و هر يک تحليل آماري خاص خودش را طلب مي‌کند. از جمله اين طرح‌ها مي‌توان به تحليل يک عاملي واريانس (تحليل يک طرفه) و تحليل عاملي متقاطع واريانس ، تحليل واريانس چند متغيري ، تحليل کوواريانس يک متغيري و چند متغيري و …. اشاره کرد.

     

    آزمون‌هاي ناپارامتري آمار استنباطي

    در پژوهشهايي که در سطح مقياسهاي اسمي ‌و رتبه‌اي اجرا مي‌شوند، بايد از آزمون‌هاي ناپارامتريک براي تجزيه و تحليل اطلاعات استفاده شود. آزمون‌هاي زيادي براي اين امر وجود دارد که براساس نوع تحليل (نيکويي برازش ، همسويي دو نمونه مستقل ، همسويي دو نمونه وابسته ، همسويي K نمونه مستقل و همسويي K نمونه وابسته) و مقياس اندازه گيري مي‌توان دست به انتخاب زد. از آزمون‌هاي مورد استفاده براي پژوهشها در سطح اسمي‌ مي‌توان به آزمون X2 ، آزمون تغيير مک نمار ، آزمون دقيق فيشر و آزمون کاکرن اشاره کرد. از آزمونهاي مورد استفاده براي پژوهشها در سطح رتبه‌اي مي‌توان به دو آزمون کولموگروف - اسميرونف ، آزمون تقارن توزيع ، آزمون علامت ، آزمون ميانه ، آزمون uمان – ويتني ، آزمون تحليل واريانس دو عاملي فريدمن و … اشاره کرد.

    ... 
    نرم افزارهای آماری

    + نوشته شده توسط شهلا اقدسی در چهارشنبه نوزدهم اردیبهشت 1386 و ساعت 1:14 |